Nieprawidłowa cytologia oznacza, że w pobranych komórkach szyjki macicy stwierdzono zmiany wymagające wyjaśnienia. W zdecydowanej większości przypadków nie jest to rak, lecz sygnał do dalszej diagnostyki: powtórzenia badania, testu HPV lub kolposkopii. O tym, który krok jest właściwy, decyduje lekarz na podstawie konkretnego wyniku i Twojej historii badań.
Jak czytać wynik cytologii
Wyniki cytologii opisuje się w systemie Bethesda. Najczęściej spotykane oznaczenia to:
- NILM — brak zmian śródnabłonkowych i nowotworowych. To wynik prawidłowy. Może zawierać dodatkowe informacje, np. o stanie zapalnym lub obecności drobnoustrojów — to nie są nieprawidłowości onkologiczne.
- ASC-US — atypowe komórki nabłonka płaskiego o nieokreślonym znaczeniu. Najczęstsza i najłagodniejsza nieprawidłowość; często wynika z przemijającego zakażenia HPV lub stanu zapalnego.
- ASC-H — atypowe komórki, przy których nie można wykluczyć zmiany wysokiego stopnia. Wymaga kolposkopii.
- LSIL — zmiana śródnabłonkowa niskiego stopnia. Zwykle odzwierciedla aktywne zakażenie HPV, które w większości przypadków ustępuje samoistnie.
- HSIL — zmiana śródnabłonkowa wysokiego stopnia. To zmiana przednowotworowa, nie rak, ale wymaga kolposkopii, biopsji i zwykle leczenia.
- AGC — atypowe komórki gruczołowe. Rzadszy wynik, który wymaga poszerzonej diagnostyki, w tym kolposkopii.
Jeśli Twój wynik to ASC-US lub LSIL, znajdziesz więcej szczegółów w poradniku ASC-US i LSIL w cytologii — co oznaczają i co dalej?.
Czy nieprawidłowa cytologia jest groźna
Cytologia to badanie przesiewowe. Jej zadaniem jest wychwycenie komórek, które wyglądają inaczej niż zwykle — nie postawienie diagnozy. Większość nieprawidłowych wyników dotyczy zmian łagodnych, które ustępują samoistnie lub wymagają jedynie obserwacji.
Nawet wynik HSIL oznacza zmianę przednowotworową, którą można usunąć podczas niewielkiego zabiegu, zanim rozwinie się nowotwór. Właśnie po to wykonuje się regularną cytologię: by wykrywać zmiany na wczesnym etapie, zanim rozwinie się nowotwór.
Co lekarz może zalecić
Dalsze kroki zależą od rodzaju nieprawidłowości, wyniku testu HPV (jeśli był wykonany), wieku i wcześniejszych wyników. Możliwości obejmują:
- Powtórzenie cytologii po 6–12 miesiącach — przy łagodnych zmianach, zwłaszcza u młodszych pacjentek.
- Test HPV — pozwala ocenić, czy za zmianami stoi wirus wysokiego ryzyka. Przy cytologii LBC można go wykonać z tej samej próbki. Więcej o interpretacji wyniku w poradniku Dodatni wynik testu HPV — co dalej?.
- Kolposkopię — oglądanie szyjki macicy w powiększeniu. Zwykle zalecana przy ASC-H, HSIL, AGC, przy LSIL u dorosłych pacjentek oraz przy ASC-US z dodatnim HPV.
- Biopsję — pobranie drobnego wycinka podczas kolposkopii, jeśli lekarz zobaczy obszar wymagający oceny histopatologicznej.
- Leczenie ewentualnej infekcji — jeśli w cytologii opisano stan zapalny, lekarz może najpierw zalecić leczenie i powtórzyć badanie.
Interpretację wyniku i wybór postępowania zostaw lekarzowi. Ten sam wynik u dwóch pacjentek może oznaczać różne zalecenia.
Jak wygląda kolposkopia i jak się do niej przygotować
Kolposkopia przebiega podobnie do pobrania cytologii. Lekarz zakłada wziernik, przemywa szyjkę macicy roztworem kwasu octowego i często płynem Lugola, a następnie ogląda ją przez kolposkop — urządzenie, które pozostaje na zewnątrz ciała. Badanie trwa 10–20 minut i nie wymaga znieczulenia. Ewentualna biopsja to krótkie ukłucie; przez kilka dni może pojawić się niewielkie plamienie.
Aby obraz był czytelny, przez 2 dni przed badaniem:
- nie współżyj,
- nie używaj tamponów,
- nie stosuj leków dopochwowych (globulek, kremów, żeli),
- nie wykonuj irygacji pochwy.
Ponadto:
- badania nie wykonuje się w trakcie miesiączki — najlepszy termin to pierwsza połowa cyklu, po zakończeniu krwawienia,
- nie trzeba być na czczo,
- zabierz ze sobą wynik cytologii, wynik testu HPV (jeśli był) i wcześniejsze wyniki,
- jeśli jesteś w ciąży, poinformuj o tym przy rejestracji.
Kiedy nie zwlekać
Umów wizytę w najbliższych tygodniach, jeśli:
- na wyniku widnieje ASC-H, HSIL lub AGC,
- równocześnie masz dodatni wynik testu HPV, zwłaszcza typu 16 lub 18,
- występują krwawienia po stosunku, między miesiączkami lub po menopauzie,
- pojawiły się nietypowe upławy, ból w podbrzuszu lub podczas współżycia,
- poprzednie nieprawidłowe wyniki nie zostały nigdy zweryfikowane.
Jak to wygląda w Sonar Clinic
Nieprawidłowe wyniki cytologii omawia lek. Barbara Ossowska — lekarka w trakcie specjalizacji z ginekologii i położnictwa. W ramach ginekologii i położnictwa pobiera cytologię LBC i testy HPV oraz wykonuje USG.
Możliwa ścieżka:
- Konsultacja ginekologiczna z omówieniem wyniku — 220 zł.
- W zależności od zaleceń: konsultacja + cytologia LBC — 350 zł, konsultacja + LBC + test HPV (14 genotypów) — 520 zł, lub wersje z USG — odpowiednio 430 zł i 600 zł.
- Kolposkopia — jeśli lekarz uzna ją za wskazaną. Kolposkopia w Sonar Clinic będzie dostępna wkrótce; do tego czasu lekarka podczas konsultacji wskaże, gdzie wykonać badanie.
Zabierz na wizytę wynik cytologii. Rejestracja: telefonicznie pod numerem +48 880 018 703 lub online na profilu lekarki. Sonar Clinic znajduje się przy ul. Gubińskiej 8A we Wrocławiu.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. W razie nagłych lub nasilających się objawów skontaktuj się z lekarzem lub zadzwoń pod numer 112.